Quy định về “người đại diện” của Luật tố tụng hành chính khó thực thi

(TCT online) – Từ ngày 1/7/2016, Luật Tố tụng hành chính (TTHC) số 93/2015/QH13 có hiệu lực thi hành. Trong đó, có một số điều khoản dự báo sẽ không tránh khỏi phát sinh vướng mắc, như quy định về: “người bị kiện chỉ được ủy quyền cho cấp phó” hay “người được ủy quyền phải tham gia vào quá trình giải quyết toàn bộ vụ án”..

Hạn chế các vụ khiếu kiện 

Luật TTHC 2015 có hiệu lực từ ngày 1/7/2016 là cơ sở pháp lý cao nhất của quá trình tố tụng trong các vụ án hành chính. Là cơ quan có phát sinh các vụ việc liên quan đến tố tụng hành chính, vừa qua Cục Thuế TP HCM đã có công văn yêu cầu các đơn vị trực thuộc phổ biến quy định mới đến toàn thể công chức để thực hiện. Trong đó Cục Thuế TP HCM nhấn mạnh, trước khi ban hành quyết định hành chính (QĐHC) về thuế, cần thiết phải rà soát, kiểm tra tính hợp pháp về thẩm quyền, trình tự, thủ tục; thời hiệu truy thu, truy hoàn, tính tiền chậm nộp; nội dung về điều khoản áp dụng xử phạt vi phạm hành chính… Lãnh đạo cơ quan thuế phải thường xuyên rà soát các quyết định xử phạt; giải quyết kịp thời các khiếu nại, tố cáo liên quan đến việc xử lý vi phạm hành chính nhằm hạn chế các vụ khiếu kiện.

Dưới góc độ của DN, ông Nguyễn Thái Sơn, Giám đốc Công ty tư vấn thuế Sài Gòn, bày tỏ quan điểm: tinh thần của luật là hướng tới mục đích nâng cao trách nhiệm người đứng đầu trong việc ký ban hành QĐHC. Qua đó, xã hội được lợi về nhiều mặt khi cơ quan phát hành QĐHC sẽ phải cân nhắc kỹ hơn để tránh phải đối mặt với một vụ kiện. Mặt khác, trong quá trình đối thoại, nếu phát hiện có điểm sai sót về pháp lý, thì người được uỷ quyền có thể nhanh chóng ra quyết định điều chỉnh, hoặc thu hồi quyết định sai trái đó. Việc này góp phần đẩy nhanh quá trình giải quyết vụ kiện, có lợi cho tất cả các bên liên quan và cho cả toà án.

Kiến nghị của cơ quan thuế

Tại khoản 3, Điều 60 Luật TTHC mới quy định, “trường hợp người bị kiện là cơ quan, tổ chức, hoặc người đứng đầu cơ quan, tổ chức thì người bị kiện chỉ được ủy quyền cho cấp phó của mình đại diện. Người được ủy quyền phải tham gia vào quá trình giải quyết toàn bộ vụ án, thực hiện đầy đủ các quyền và nghĩa vụ của người bị kiện”; và tại khoản 5, quy định: “người được ủy quyền không được ủy quyền lại cho người thứ ba”…

Theo cơ quan thuế TP HCM, qui định này sẽ gây nhiều khó khăn cho cơ quan hành chính trong việc chọn cấp phó có kiến thức pháp luật để làm người đại diện theo uỷ quyền. Đơn cử ngay tại Cục Thuế TP HCM, hàng năm số lượng QĐHC xử phạt vi phạm về thuế rất lớn, tính riêng năm 2015 đã thực hiện kiểm tra tại cơ quan thuế 127.715 hồ sơ, thanh tra và kiểm tra tại DN 18.001 đơn vị với số thuế truy thu và phạt là 3.892 tỷ đồng, thu nộp vào NSNN 1.857 tỷ đồng.  Như vậy, trong số đó có tới hàng chục ngàn các QĐHC được ban hành và hàng trăm vụ xử lý của cơ quan thuế có thể bị khiếu kiện, thậm chí có những vụ án kéo dài hàng nhiều năm. Điều này dễ dẫn tới tình trạng người đứng đầu hoặc cấp phó của người đứng đầu không đủ thời gian, nhân lực tham gia vào quá trình giải quyết toàn bộ vụ án, 

Theo ông Cao Văn Tỵ, Trưởng phòng Pháp chế Cục Thuế TP HCM, vừa qua Cục Thuế đã có kiến nghị tháo gỡ vướng mắc này theo hướng, áp dụng cơ chế linh hoạt theo Điều 61, Luật TTHC 2015 về quy định người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp có thể thay mặt đượng sự tham gia quá trình giải quyết toàn bộ vụ án. Đồng thời, đề xuất quy định, người đứng đầu hoặc cấp phó của người đứng đầu cơ quan, tổ chức bị kiện chỉ bắt buộc phải có mặt, tham gia trực tiếp trong phiên họp đối thoại và trong các phiên xét xử chính thức. 

Cũng theo ông Cao Văn Tỵ, đối với các giai đoạn khác của quá trình tố tụng, cần nghiên cứu cơ chế để công chức cấp dưới có thể thay mặt giải quyết các thủ tục mang tính hành chính, văn thư… Khi cơ quan tố tụng thông báo thụ lý vụ án, nên ghi rõ tên, địa chỉ, mã số thuế của DN khởi kiện để giảm được thời gian tra cứu, kịp thời chuyển đến bộ phận tham mưu ban hành QĐHC và lãnh đạo đơn vị phụ trách, nhằm xử lý đúng hạn định do tòa án yêu cầu.

Nguyên Phạm

http://tapchithue.com.vn